Tianjin’de Ticari Anlaşmalarınızı Güvence Altına Almak

Tianjin, Pekin’e 120 kilometre mesafede, Bohai Körfezi’ne kapılı, 13.6 milyon nüfuslu ve 2025 yılında 1.85 trilyon Yuan GSYH’ye ulaştıran bir merkez. “Kuzey’in Kapısı” olarak bilinen bu şehir, bir tarafı ülkedeki en büyük limanlardan biri (Tianjin Limanı) diğer tarafı ise Pekin’in lojistik arka bahçesi. Eğer Türkiye’den gelip buraya bir fabrikayı kuruyorsanız, bir lojistik şirketiyle ortaklık yapıyorsanız ya da bir tedarik sözleşmesi imzalıyorsanız, kağıt üzerinde “Tianjin Mahkemeleri” yazmak yetmez. Çünkü uyuşmazlık çıktığında süreç, mahkeme değil, tahkimde seyredebilir — hatta seyretmesi gerekir.

2026 Ağustos verilerine göre Tianjin Beyin Limanı’nı ve Binhai Yeni Bölgesi’ni kapsayan 16 ilçesi var ve her birinin yerel yargı pratiği birbirinden farklılık gösterebilir. Özellikle Binhai Yeni Bölgesi gibi serbest ticaret alanlarında (Tianjin Ekonomik-Teknolojik Gelişme Bölgesi, Tianjin Limanı Serbest Bölgesi, Dongjiang Serbest Ticaret Limanı Bölgesi vb.) uygulanan yönetmelikler, standart mahkeme usulünden farklı işleyebilir. Bu nedenle, imza atılmadan önce bir Tianjin avukatıyla oturup tahkim maddesini satır satır gözden geçirmek, “sonradan hallederiz” demekten çok daha ucuzdur.

Neden Tianjin’de Tahkim Maddesi Farklı İşler?

Türkiye’de alışkın olduğumuz İÇTAK (İstanbul Tahkim Merkezi) ya da ISTAC standart maddeleri, Çin Hukuku’ndaki “yazılı tahkim anlaşması” zorunluluğu ve “tahkime dayanılmazlık halleri” ile çakışmayabilir. Çin Medeni Usul Kanunu’nun (CPL) 1062. ve 1063. maddeleri, tahkim maddesinin yazılı olması, tarafların net bir iradesi göstermesi ve konunun tahkime dayanılabilirliği (örneğin idari cezai işlemler tahkime dayanılmaz) konusunda çok katıdır.

Tianjin’de pratikte sık karşılaşılan bir durum şudur: Sözleşmenizde “Tahkim CIETAC/Şanghai/Tianjin Alt Merkezinde yapılacak” yazıyor ama madde, “uyuşmazlıkların Tianjin Mahkemeleri’nde görüleceği” yönünde de bir ifade taşıyorsa — ya da taraflardan biri “tahkim maddesi geçersiz” diye dava açarsa — mahkeme, tahkim maddesini “belirsiz” bulup reddedebilir. Tianjin Yüksek Halk Mahkemesi’nin rehberiyet metinlerinde (yargıtay kararı niteliğinde olmasa da yerel uygulamada referans alınır) tahkim maddesinin “özel, yazılı ve başkalaşmaz” olması vurgulanır.

Yerel bir avukat şunu söyler: “Tianjin’de yargıçlar, tarafların gerçek iradesini arar. Eğer madde ‘herhangi bir uyuşmazlık tahkimle çözülür’ diyip, tahkim kurumunu, kuralları, dili, yerini ve geçerli hukuku yazmamışsa, yargıç ‘irade bellileşmemiş’ diyerek mahkemeyi yetkili sayabilir.”

Ekstra bir katman da yabancı yatırımcılar için “Çin-Yabancı İşbirliği Sözleşmeleri"nde getirilen zorunluluklar. Eğer ortaklığınız bir “Eşliğinizli Şirket” (JV) veya “Tam Yabancı Sermayeli Kuruluş” (WFOE) ise, Sözleşme Kanunu’nün 465. maddesi ve Yabancı Yatırım Kanunu’nun ilgili hükümleri devreye girer. Bu sözleşmelerde tahkim maddesi, ticaret siciline kayıtlı adresle birebir örtüşmeli ve yetkili imza yetkilisi tarafından imzalanmalıdır. Aksi takdirde, ticaret sicili müdürlüğü (AMR) kaydı sırasında madde “geçersiz” olarak işaretlenebilir — ve siz bunu, uyuşmazlık çıktığında öğrenirsiniz.

Tianjin’de Tahkim Maddesi Yazarken Kontrol Etmeniz Gereken 7 Nokta

Aşağıdaki liste, Tianjin yerel pratiğine dayalı bir “ön kontrol listesi"dir. Kesin hukuki tavsiye değildir; her durum farklıdır ve mutlaka yerel bir avukattan onay almalısınız.

  • Tahkim Kurumu Açıkça Belirtilmeli: CIETAC Tianjin Alt Merkezi, Tianjin Tahkim Komisyonu (TJAC), Binhai Tahkim Merkezi veya yurt dışı bir kurum (ICC, SIAC, HKIAC vb.) net yazılmalı. “CIETAC veya benzeri bir kurum” yazarsanız, mahkeme “belirsiz” der.
  • Kurallar Versiyonu Kilitlenmeli: “CIETAC 2024 Kuralları” gibi somut bir versiyon referansı verilmeli. “Uygulanan kurallar tahkim tarihindeki kurallardır” derseniz, taraflardan biri eski versiyonu istediğinde çatlak oluşur.
  • Tahkim Yeri (Seat) Tianjin Olarak İşaretlenmeli: “Tahkim yeri Tianjin’dır” yazılmazsa, tahkim kararı “yabancı tahkim kararı” sayılıp tanınma/icra süreci (New York Antlaşması kapsamında) daha karmaşık hale gelebilir. Tianjin mahkemeleri, yerel tahkim kararlarını icraya çevirirken daha hızlı hareket edebilir.
  • Dil ve Hukuk Seçimi Çakışmamalı: Sözleşme dili İngilizce, tahkim dili Çince, hazır hukuk Türk Hukuku olamaz. Çin Hukuku (PRC Law) seçilirse, tahkim dili de Çince (veya taraflar açıkça İngilizce kararlaştırırsa) tercih edilmeli. Aksi takdirde tercüme maliyetleri ve yargıç atama süresi uzar.
  • Hakem Sayısı ve Seçim Yöntemi: Tek hakem mi, üç hakem mi? “Her taraf birer hakem seçer, üçüncü hakem kurum başkanı atar” standardı mı? Eğer yabancı taraf hakimsiz kalırsa (örneğin hakem seçmezse), kurum başkanının atama yetkisi maddeye yazılı olmalı.
  • Ara Tedbirler ve Kanıt Toplama: CIETAC Tianjin Alt Merkezi, ara tedbir (evrak teslimi, varlık dondurma) için Tianjin Yüksek Halk Mahkemesi’ne başvuru yapabilir. Bu yetki maddeye “tahkim kurulunun ara tedbir talep etme yetkisi vardır” şeklinde yazılmazsa, acil durumda eliniz boş kalabilir.
  • İcra Garantisi: Karar Tianjin’de verilecekse, icra da Tianjin Yüksek Halk Mahkemesi’ne (veya karar verilen ilçeye bağlı Asliye Mahkemesi’ne) yapılır. Eğer karşı tarafın varlıkları Binhai’de ise, icra şubesini oraya bağlamak için maddeye “icra yetkili mahkemesi Tianjin Yüksek Halk Mahkemesi veya ilgili alt mahkemedir” notu eklenebilir — bu pratikte işleri hızlandırır.

Binhai Yeni Bölgesi ve Serbest Ticaret Alanları İstisnaları

Binhai Yeni Bölgesi, Tianjin’in “deniz kapısı” ve üç serbest ticaret alanını (Tianjin Limanı Serbest Bölgesi, Binhai Yeni Bölgesi Serbest Ticaret Bölgesi, Dongjiang Serbest Ticaret Limanı Bölgesi) barındıran yer. Bu bölgelerde ticaret serbestliği, yabancı para yönetimi ve vergi teşvikleri farklıdır. Örneğin, serbest ticaret alanında kurulan bir şirketin sözleşmesinde tahkim yeri “Binhai Yeni Bölgesi” yazılırsa, bazı idari uyuşmazlıklar (örneğin gümrük cezası, vergi idaresi kararı) yine de idari mahkemeye gider — tahkime dayanılmaz.

Yerel avukatlar şunu vurgular: “Serbest ticaret alanında iş yapan yabancı yatırımcılar, sözleşmelerine ‘idari uyuşmazlıklar dahi tahkime bağlanır’ yazamazlar. Çin Hukuku buna izin vermez. Ama ’ticari uyuşmazlıklar için tahkim’ yazabilir, idari uyuşmazlıklar için ayrı bir çözüm yolu (idari dava/itiraz) öngörebilirler.”

Ayrıca, Binhai’deki şirketler için “vergi kaydı adresi” ve “ticaret sicili adresi” bazen farklı olabilir (örneğin kaydı serbest bölgede, operasyonu Binhai’nin dışında bir endüstri parkında). Tahkim maddesinde “tarafların adresleri” yazılırken, ticaret sicilindeki adresin birebir kullanılması, bildirim (delivery) sorunlarını önler.

Pratik Bir Senaryo: Türk Şirketi Tianjin’e Makine Satıyor

Diyelim ki İstanbul’dan bir makine üreticisi, Tianjin Binhai’deki bir otomotiv yan sanayi fabrikasına 5 milyon dolarlık bir pres hattı satıyor. Sözleşme USD, İngilizce, CIF Tianjin Limanı. Tahkim maddesi: “Uyuşmazlıklar CIETAC Tianjin Alt Merkezinde, Çince, Çin Hukuku kapsamında çözülecektir.”

Sorun: Teslimattan 6 ay sonra alıcı “makine spesifikasyonlara uymuyor” diyerek ödemeyi durduruyor. Satıcı CIETAC Tianjin’e dava açıyor. Alıcı ise “tahkim maddesi geçersiz, konu idari denetim kapsamında” diyerek Tianjin Binhai Asliye Mahkemesi’ne itiraz ediyor.

Ne olur? Eğer tahkim maddesi yukarıdaki 7 maddeden eksikse (örneğin hakem sayısı yazmamışsa), mahkeme “madde eksik, irade bellileşmemiş” diyerek davayı kendisine çekebilir. Eğer madde sağlamsa, mahkeme “tahkim geçerli, dava reddedilir” der ve süreç CIETAC’te devam eder. Aradaki fark: 6-12 ay süre ve 50-100 bin Yuan ek masraf.

Bu senaryoda yerel avukatın rolü şudur: Sözleşme imzalarken maddeyi gözden geçirir, “hakem sayısı 3 olsun, alıcı hakimi seçmezse CIETAC Başkanı atasın” ekletir, “ara tedbir yetkisi açıkça yazılsın” der. Bu 2 saatlik danışmanlık, yaşanan bir uyuşmazlıkta binlerce dolarlık fark yaratır.

🙋 Sık Sorulan Sorular

S1: Tianjin’de tahkim maddesi yazarken en çok hangi hata yapılır?
En yaygın hata, tahkim kurumunu, kurallarını, yeri, dili, hazır hukuku ve hakem sayısını tek bir cümlede toplayamamaktır. “Tahkim CIETAC’ta olacak” demek yetmez; “CIETAC Tianjin Alt Merkezi, 2024 Kuralları, tahkim yeri Tianjin, dil Çince, hazır hukuk Çin Hukuku, üç hakem” şeklinde bir şablon kullanılmalı ve her madde taraf imzalarıyla onaylanmalıdır.

S2: Yabancı para kazancı Tianjin’de tahkimle nasıl tahsil edilir?
Tahkim kararı Tianjin Yüksek Halk Mahkemesi’ne icra için başvurularak (New York Antlaşması kapsamında) yollanır. Karar Çin Yuanı’nda verildiyse, icra da Yuan cinsindendir. Döviz kuru farkı riski sözleşmede öngörülmeli. İcra süresi genellikle 6-18 ay sürer; karşı tarafın varlıkları Tianjin dışındaysa (örneğin Hebei’de), icra dosyası oraya sevk edilir — bu süreyi uzatır.

S3: Serbest ticaret alanında (FTZ) kurulu bir şirket için tahkim yeri “FTZ içi” mi, “Tianjin genel” mi yazılmalı?
Genelde “Tianjin” yazılır. Çünkü FTZ içi bir uyuşmazlıkta bile, icra yetkili mahkemesi Tianjin Yüksek Halk Mahkemesi (veya ilçe mahkemeleri) olur. “FTZ içi” yazarsanız, yargıç “yer belirsiz” diyebilir. Pratikte “Tianjin (Binhai Yeni Bölgesi dahil)” ifadesi hem kapsayıcı hem de yargıç tarafından sorunsuz kabul edilir.

🧩 Özet ve Yapılacaklar

Tianjin’de ticari sözleşme imzalayan bir Türk girişimcisiyseniz, tahkim maddesini “boilerplate” (şablon) sanıp geçmeyin. Şehir yerel yargı pratiği, serbest ticaret alanları ve liman ekonomisi ile şekillenen özel bir ekosisteme sahiptir.

  • Yerel bir Tianjin avukatıyla (CIETAC/TJAC deneyimli) sözleşme imza öncesi 1-2 saatlik bir görüşme yapın.
  • Tahkim maddesini yukarıdaki 7 maddelik listeyle karşılaştırın; eksiklikleri giderin.
  • Adresleri ticaret sicili kayıtlarıyla birebir eşleştirin; “bildirim adresi” olarak hem kayıtlı adres hem de operasyonel adresi yazın.
  • Ara tedbir ve icra konularını maddeye açıkça yazdırın; acil durumda elinizde araç olsun.
  • Döviz kuru, faiz ve masraflar (avukatlık bedeli, hakem ücreti, icra masrafları) tahmin edilebilir olsun diye sözleşmeye ek bir madde olarak “Kazanılan Tarafın Masrafları” klózü ekleyin.

Bu adımlar, bir uyuşmazlık çıktığında “neden yazmadık” demekten kurtarır. Tianjin’de iş yapmak büyük fırsat — ama kağıt işleri düzgün yapılmadığında, fırsat maliyetli bir derse dönüşebilir.

📣 Bizimle İletişime Geçin

On yıldır bu işi yapıyoruz, küçük bir ekibiz ve kısayol yok. Sonuç garanti veremeyiz ama şeffaflık, güvenilirlik ve gerçek deneyim vaat ediyoruz. Dünya büyük, Türkiye girişimcilerinin yolculuğu daha da büyük. Lvga, güvenilir yerel Çin avukatlarını sizle buluşturuyor — yolunuzun net olmasını, gereksiz “ders ödemelerinden” kurtulmanızı sağlıyorumuz.

👋 Herhangi bir Çin hukuku sorunuz var mı?
E-posta: lvga2015@qq.com (birincil iletişim)
WeChat: JingJing (WeChat ID: lvga2015) — konuyu devam ettirmek için yedek yöntem olarak ekleyebilirsiniz.
Hadi konuşalım, sapmaları önleyelim ve sizi gereksiz masraflardan kurtaralım.

📚 Ek Okumalar

📌 Feragatname

Bu makale yalnızca bilgi amaçlı hazırlanmıştır ve hukuki, mali veya yatırım tavsiyesi değildir. Lvga.com bir hukuk bürosu değil, platformdur; içerik yapay zeka destekli olarak üretilmiştir ve güncel yerel mevzuat değişikliklerini yansıtmayabilir. Çin hukukunda prosedürler bölgeye, zamana ve mahkemeye göre değişebilir. Resmi kaynaklardan (Tianjin Yüksek Halk Mahkemesi, CIETAC Tianjin, Tianjin Belediyesi) ve yetkili bir avukattan doğrulama alınız. İçerikteki bir hata veya eksiklik fark ederseniz lvlga2015@qq.com adresinden bize yazın — düzeltelim.